วันอาทิตย์ที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2557

ตราสัญลักษณ์ เทศบาลเมืองปู่เจ้าสมิงพราย จังหวัดสมุทรปราการ

ตราเทศบาลเมืองปู่เจ้าสมิงพราย เป็นรูปป้อมปู่เจ้าสมิงพราย ภายในป้อมประดับด้วยเสาหงส์ ซึ่งเป็นที่เคารพของชาวมอญอันหมายถึงกรงหงสาวดี ด้านบนของตราเป็นชื่อเทศบาลเมืองปู่เจ้าสมิงพราย ด้านล่างเป็นชื่อจังหวัดสมุทรปราการ ด้านข้างทั้งสองข้างเป็นรูปหงส์

ที่มาของชื่อ "เมืองปู่เจ้าสมิงพราย" มีที่มาดังนี้

      ป้อมปู่เจ้าสมิงพราย จากข้อมูลของสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดสมุทรปราการ ให้ข้อมูลไว้ว่า "ป้อมปู่เจ้าสมิงพราย" ตั้งอยู่ที่ตำบลบางหญ้าแพรก อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ ในสมัยสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 พวกญวณแผ่อำนาจเข้ามาทางเขมร พระองค์เกรงว่าญวณอาจจะรุกรานไทย จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้กรมพระราชวังบวรสถานมงคล เสด็จไปเป็นแม่กองสร้างเมือง "นครเขื่อนขันธ์" ขึ้นที่บ้านปากลัด (พระประแดง) เมื่อปี พ.ศ. ๒๓๕๗ พร้อมกันนั้นก็โปรดเกล้าให้สร้างป้อมขึ้น ๘ ป้อม รวมของเดิมที่สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ ๑ เป็น ๙ ป้อม ป้อมปู่เจ้าสมิงพรายเป็นป้อมหนึ่งในบรรดา ๔ ป้อม ที่ตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำ ส่วนอีก ๓ ป้อม ได้แก่ ป้อมปีศาจสิง ป้อมราหูจร และป้อมวิทยาคม ที่สร้างในสมัยรัชการที่ ๑ ป้อมดังกล่าวล้วนชักปีกกาถึงกัน ป้อมปู่เจ้าสมิงพรายคงได้รับการปรับปรุงอีกครั้งในสมัยรัชกาลที่ ๕ ด้านบนของอาคารเป็นหลังคาเรือนไม้มุงกระเบื้อง ทำเป็นช่องยาวโค้งและหัวเสาอิทธิพลศิลปตะวันตกแบบที่นิยมในสมัยรัชกาลที่ ๕ ป้อมปู่เจ้าสมิงพรายนี้ ได้ประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถานในราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๙๖ ตอนที่ ๙๗ ลงวันที่ ๑๖ มิถุนายน ๒๕๕๒
      องค์ปู่เจ้าสมิงพราย เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่เคารพนับถือของชาวมอญคู่ป้อมปู่เจ้าสมิงพรายมาช้านาน ไม่มีผู้ใดทราบประวัติความเป็นมาที่แน่นอน ไม่มีการบันทึกหลักฐานใดๆไว้ แต่จากการสันนิษฐานจากผู้รู้ อันได้แก่ผู้มีเชื้อสายมอญ เช่น ท่านผู้ใหญ่สมพิศ  มลคลพันธ์ และอาจารย์ฉวีวรรณ  ควรแสวง ประธานศูนย์วัฒนธรรมอำเภอพระประแดง พอสรุปได้ว่า "คือเทพารักษ์ ที่ชาวมอญเคารพนับถือเสมือนปู่ มีคำเรียกนำหน้านามว่า สมิง ซึ่งเป็นบรรดาศักดิ์ของขุนนางผู้ใหญ่ฝ่ายมอญ นามว่า สมิงพราย" กล่าวคือ ถ้าแปลศัพท์ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ได้ดังนี้
      ปู่ (น)        -   พ่อของพ่อ, ผัวของย่า, ญาติผู้ชาย หรือชายที่นับถือชั้นปู่
      เจ้า (น.)    -   ผู้ใหญ่, ผู้ที่เป็นหัวหน้า, เช่น เจ้านคร
                       -   เชื้อสายของกษัตริย์นับตั้งแต่ชั้นหม่อมเจ้าขึ้นไป บางแห่งหมายถึงพระเจ้าแผ่นดินก็มี เช่น เจ้ากรุงจีน
                       -   เทพารักษ์ เช่น เจ้าพ่อหลักเมือง
      สมิง (สมิง) (น)   -   เสือ ที่เชื่อว่าเดิมเป็นคนที่มีวิชาอาคมแก่กล้า แล้วต่อมาสามารถจำแลงร่างเป็นเสือที่กินคน มากๆเข้าเชื่อกันว่าวิญญาณคนตายเข้าสิง ต่อมาสามารถจำแลร่างเป็นคนได้ เรียกว่าเสือสมิง
                                 -   ตำแหน่งขุนนางผู้ใหญ่ฝ่ายมอญ (ต. สมิง ว่าพระเจ้าแผ่นดิน, เจ้าเมือง, ผู้ปกครอง)
      ส่วนคำว่า "พราย" สันนิษฐานว่าเป็นชื่อเรียก น่าจะมาจากคำว่า "ปลาย" ในภาษามอญแปลว่า "บุรุษซึ่งมีความสง่างาม"
      ถนนปู่เจ้าสมิงพราย เป็นชื่อทางหลวงแผ่นดินหมายเลข ๓๑๑๓ เดิมมีชื่อว่า "ถนนสายสำโรง-ท่าอิฐ (หิน) " หรือ "ถนนใหม่" มีระยะทาง ๖.๓ กิโลเมตร แนวสายทางเริ่มต้นจากถนนสุขุมวิท ตำบลสำโรงเหนือ อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรปราการ สิ้นสุดที่ท่าน้ำพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา บริเวณวัดแหลม ตำบลบางหญ้าแพรก เป็นถนนสายหลักที่สายผ่านกลางเขตเทศบาลเมืองปู่เจ้าสมิงพราย เป็นระยะทางประมาณ ๖ กิโลเมตร และเป็นที่รู้จักของคนโดยทั่วไป

ตราสัญลักษณ์ สำนักงานหมวดวิชาศึกษาทั่วไป มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม